TÜRKİYE ERMENİ YERLEŞİMLERİ

Cevapla
HayatAğacı
DeFiNeLeRiM MüDaViMLeRi
DeFiNeLeRiM MüDaViMLeRi
Mesajlar: 10609
Kayıt: 15 Şub 2010, 12:19

TÜRKİYE ERMENİ YERLEŞİMLERİ

Mesaj gönderen HayatAğacı » 21 Mar 2010, 10:22

Feke/Vahka/Ֆեքէ Kazasi (Adana)

Kazanin kurulduğu yer; Toros dağlarının eteklerindedir.Kaza merkezinin nufusu 2.500 kisiydi bunun 1.150'sini Ermeniler olusturuyordu. Feke (Vahka) Orta çaglarda Rupeniyan Ermeni kralligina baskentlik yapmisti (1095-1182).Feke'ye uç saatlik uzaklikta Saros/Sayhan irmaginin kiyisinda Yerebakan koyu yer aliyordu ,150 Ermeni haneden olusan koyun toplam olarak 735 kisilik nufusu vardi. Koy halki 1600'lu yillarda Kilikya ovasindan kaçarak Toros daglari eteklerine koyu kurmuslardi. Koyde bir okul ve bu okula devam etmekte olan 140 ogrenci vardi nkoy geçimini Sarapçilik ve Halicilik yaparak sagliyordu Feke ile Yerebakan arasinda Kaledere koyu vardi nkoy 17'inci yuzyilda kurulmustu, koy Turklesmis 300 kisilik bir nufusa sahipti.Feke'nin kuzeyinde ve iki buçuk saatlik uzaklikta Kissenid isimli 10 hanelik Turklesmis kuçuk bir Ermeni koyu vardi.Daha kuzeylerde on saatlik uzaklikta Toros daglari eteklerindeki Ormanlik arazi içinde 'ki Zamante irmagi kenarina kurulmus 3 Ermeni koyu daha vardi .Karakoy , Dikmen ve Sazzak toplam nufusu 349 kisiydi. Koyde Orta çaglardan kalma bir Kilise kalintisi ile eski çaglarda yapilmis yine bir kale kalintisi bulunuyordu.

Feke'nin dort saatlik guney batisinda Tapan isminde bir koyu daha vardi ,koyde Turklesmis 267 Ermeni yasamaktaydi, nufusun onemli bir kismi huzursuzluk neticesinde goç etmis bulunuyordu0 Koyde Rum ve Ermeniler iç içe yasamaktaydilar.Civardaki 4 Ermeni koyu daha Ermenice alfabe kullanarak Turkçe yaziyi benimsemisti.Diger koyler Sinanle 1400'lu yillarda kurulmustu, Paghnik ve Klikdji koyleri nufusu 1890 ve 1909 yillari arasinda tumylen bosaltilmisti, yerlesik Ermeni nufusu iyice dagitilmis bulunuyordu. 1913 yili rakamlari ile Feke Kazasinda toplam olarak 4.948 Ermeni yasamaktaydi.

_____________________________________________________________________________________________________

Keban/Կապան (Elazig)
Keban, Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat bölümünde yer alan küçük bir ilçedir. Doğuda Elazığ, batıda Arapgir, kuzeyde Çemişgezek, kuzeybatıda Ağın, güneyde ise Baskil ile çevrilidir. Keban'in 1912/1913 yili Ermeni Patrikhanesi nufus verilerine gore kazada 53 haneden mutesekkil 265 Ermeni yasamaktaydi, Kaza merkezine bagli tum koylerle birlikte Ermeni nufusu 790 kisiyi bulmaktaydi..Kaza Merkezinde Dini kurum olarak Surp Asdvadzadzin kilisesi bulunuyordu ,kilisede gorevli din adami Agepsimos Bahlavouni'ydi.Eski çaglarda Keban'da bir çok Ermeni koyunun varligindan bahsedilmekte.Kaza'nin en taninmis koyleri Avshan ve Argovan koyleriydi.

Keban, Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat bölümünde yer alan küçük bir ilçedir. Doğuda Elazığ, batıda Arapgir, kuzeyde Çemişgezek, kuzeybatıda Ağın, güneyde ise Baskil ile çevrilidir. Keban'in 1912/1913 yili Ermeni Patrikhanesi nufus verilerine gore kazada 53 haneden mutesekkil 265 Ermeni yasamaktaydi, Kaza merkezine bagli tum koylerle birlikte Ermeni nufusu 790 kisiyi bulmaktaydi..Kaza Merkezinde Dini kurum olarak Surp Asdvadzadzin kilisesi bulunuyordu ,kilisede gorevli din adami Agepsimos Bahlavouni'ydi.Eski çaglarda Keban'da bir çok Ermeni koyunun varligindan bahsedilmekte.Kaza'nin en taninmis koyleri Avshan ve Argovan koyleriydi.

_____________________________________________________________________________________________________

Giresun/Görele/Tirebolu -Կիրասուն Kazasi


Karadeniz Ordu Ermeni Kilisesi

312 nüfuslu Görele'de halk Surp Sarkis ve Surp Astvadzadzin kiliseleri ve Vartanyan Okulu etrafında yoğunlaşmıştı. Elev köyünde ise 250 Ermeni Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okula sahipti.

Kıyıda batıya doğru gelindiğinde muhteşem bir körfezde, meşhur Surp Hovhannes Tepesi etrafında amfitiyatro şeklinde inşa edilmiş Tirebolu'ya varılırdı. Körfezin doğusundaki Kale Dibi limanı olarak kullanılırdı.

Sayıları 868 olan ve ticaretle uğraşan Ermeniler 1839 yılında Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi'ni ve Milli Lusavoriçyan Kilisesi'ni kurmuştu.

Tarihçi Ksenophon bahsettiği eski Gerasos civarında kurulan Giresun adını buralarda çok bol miktarda yetişen kirazdan (Ermenice Geras) almıştı. Efsaneye göre Lucullus kiraz ağacını buradan Roma'ya götürmüş.
Ermeniler burada eski çağlardan beri yerleşmişti.

Giresun'da 1072 tarihinden beri bilinen Surp Sarkis Kilisesi'ni kayalar içinde inşa edilmişti. 1850 yılında Tamzara ve Şebinkarahisar'dan gelen Ermeniler civarı canlandırmıştı. 1859 yılında Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi ve bir kız lisesi bir de erkek lisesi kurulmuş. Birinci Dünya Savaşı arifesinde 2.075 Ermeni nüfusu mevcuttu.
Bulancak ise Surp Nigoğos Kilisesi, fındık ve kiraz üretimiyle meşhurdu.

Resim
Tirebolu veya Tripolis (uçsehir).

Resim
Giresun

Resim
Giresun

Resim
Giresun

_____________________________________________________________________________________________________

SASON / Սասուն KAZASI ERMENI KOYLERINE AIT NUFUS

SASUN KAZASI

En ünlü destanlarının beşiği olan dağlık Sasun Kazası Ermenilerin yaşadığı bir bölgeydi. 1914’te Sasun Kazası 156 köy, 127 kilise, 6 manastır, 15 okulu ve 24.233 (2812 hane) kişilik nüfusuyla atalarından miras kalan bir yaşamı sürdürüyordu.

Birinci Dünya Savaşı öncesinde kazanın sınırları özellikle Hézu (Hazo) bölümünde tarihi Sasun Bölgesi’nin sınırlarını biraz aşıyordu. Ortasında Sasun’un en yüksek yeri olan Antok Dağı’nın yükseldiği Shadakh, kazanın politik ve coğrafi merkeziydi. Sasun Kazası Antok Dağı’nı çevreleyen birkaç bölgeye ayrılmıştı: Kuzeyde Gortuk, güneyde Talvorig dağ sırası, Kuzeydoğuda Khut Dağları, doğuda Dzovasar Tepeleri, batıda ise Khiank ve Khulp Tepeleri. 1894 yılına dek Sasun Kazası, Khulp bölgesi hariç sadece Ermenilerin yaşadığı bir kazaydı.

Hezu/Hazo Bölgesi (güneyde):
Hezu (Hazo): 742 Ermeni (106 hane), 4 kilise ve 2 okul (130 öğrenci),
Norşen (Nurşen): 15 Ermeni (3 hane), bir manastır,
Asi: 24 Ermeni (5 hane),
Ardrer (Atlir): 39 Ermeni (6 hane),
Gusked (Kuskerat): 610 Ermeni (66 hane), bir kilise,
Meşgadar/Mişkıdar: 65 Ermeni (6 hane),
Hov: 72 Ermeni (8 hane),
Natopan (Natupan): 70 Ermeni (7 hane),
Goğ (Güo): 200 Ermeni (32 hane), bir kilise,
Marğe (Merği): 12 Ermeni (2 hane),
Mangig (Matkik): 40 Ermeni (7 hane),
Nor-Küğ: 139 Ermeni (14 hane), 2 kilise (biri yıkılmış),
Khabelcoz (Kabilcauz): 364 Ermeni (40 hane), 12 kilise (yıkılmış),
Tajbadrig (Dazbadrik): 45 Ermeni (5 hane)

Maresto/Maristo: 102 Ermeni (11 hane), bir kilise,
Khaçarenk (Kaçirenk): 162 Ermeni (16 hane), bir kilise ve bir okul (22 öğrenci),
Meteng (Mitink): 276 Ermeni (25 hane), bir kilise,
Gorenges (Kurnikiz): 35 Ermeni (7 hane), yıkılmış bir kilise,
Psang: 112 Ermeni (11 hane), yıkılmış 2 kilise,
Tarung (Tarukh): 175 Ermeni (16 hane), 2 kilise,
Sisengar (Surik): 22 Ermeni (4 hane),
Pşud: 65 Ermeni (9 hane), yıkılmış bir kilise,
Talpor: 75 Ermeni (10 hane), yıkılmış bir kilise.

_____________________________________________________________________________________________________

Manisa/Մակնեսիա Kazasi
Manisa Sancaği 2.875 kişilik Ermeni cemaati aşaği mahallede Surp Sion Kilisesi ve Surp Krikor ile Surp Hripsizun Kiliseleri, yukari mahallede ise Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi civarinda yaşardi. Sayilari yüzyilin başinda 1.000 olan ve 17. yüzyilda Ağri Yaylasi'ndan göç ederek. Kasaba'ya yerleşen Ermeniler Surp Astvadzadzin ve bitişiğindeki liseyi kurmulşardi, Akhisar'da da sayilari 1.000 civarinda olan cemaatin 2 okulu ve bir kilisesi vardi.Kirkağaç'ta ise 18. yüzyilda doğudan gelen Ermeniler'in torunlari bir kilise ve biri kizlar, diğeri erkekler için olan iki kilise etrafinda yerleşmişlerdi ve ticaretle uğraşiyorlardi. Ayrica önemli un fabrikalari, iplik fabrikalari ve buharli makinalarla çalişan sikma fabrikalari işletirlerdi.


Allah'ın sana verdiğinden (O'nun yolunda harcayarak) ahiret yurdunu gözet, ama dünyadan da nasibini unutma! Allah'ın sana ihsan ettiği gibi, sen de (insanlara) iyilik et. Yeryüzünde bozgunculuğu arzulama. Şüphesiz ki Allah, bozguncuları sevmez.(Kasas 77)

yaptığımız tüm yorumlar, ya yasal Kazı Öncesi araştırlamarı Esas alarak, yada bilgilenmek amaçlı araştırmaları Esas alarak, yapmaktayız ... LÜTFEN !!! kaçak kazılardan uzak duralım.

HayatAğacı
DeFiNeLeRiM MüDaViMLeRi
DeFiNeLeRiM MüDaViMLeRi
Mesajlar: 10609
Kayıt: 15 Şub 2010, 12:19

Re: TÜRKİYE ERMENİ YERLEŞİMLERİ

Mesaj gönderen HayatAğacı » 21 Mar 2010, 10:48

Urfa/Եդեսիա Kazasi

Urfa Kazası'nın yönetim merkezi Urfa {Edes-Yetesya) geniş ve verimli bir ova üzerinde kurulmuştur.
20. yüzyılın başında Urfa'dakİ Ermeni Mahalle-si'nde 1849'da restore edilen, başepiskoposluk ile
Ermeni Kolejİ'ni de içeren Surp Astvadzadzin Katedrali yer alıyordu.

Ermeni Koleji'nde, 1901 yılında toplam 1140 öğrenci eğitim görüyordu.
1851'de bölgeye yerleşen bir Protestan kolonisiyle 350 öğrencinin devam ettiği 6 okula sahipti.
Bunun yanında Urfa'da küçük bir Katolik kolonisi vardı.

Başpiskoposluğun Surp Astvadzadzin Katedralİ'nde bulunmasına karşın Ermeni cemaatinin manevi
yaşamının merkezi olan ve Doğu-Batı ticaret yolları üzerinde bulunan Urfa eski çağlardan beri büyük
tüccarların uğrak yeri olmuştur. Bir ticaret merkezi olan Urfa'da ticaretin % 75'i Ermeni-ler'in elinde bulunuyordu;
bunun yanı sıra taş işlemeciliği, mimarlık, bakırcılık, halıcılık ve demircilik gibi zanaatlar da hayli gelişmişti.

Mezopotamya'nın kuzey bölümündeki Ermeni köylerinin sayısı oldukça azdı. Urfa'nın kuzeydoğusunda bulunan

Garmuç tarihi Surp Astvadzadzin Kilisesi ve geçmişi Ortaçağ'a dayanan hac merkezlerini
(Surp Tateos, Surp Hagop, Surp Mardiros, îurp Minas, Surp Hovhannes) bakımından önem taşıyordu,
rvlankuş (60 hane) Ve Tılbaşar'da (100 hane ve 1 kilise) da küçük Ermeni toplulukları bulunuyordu.
Bozova Nahiyesi'ndeki Hoğin ve Hovig köylerinde yaşayan Ermeniler ise geçimlerini bağcılık ve İpekböcekçiliği ile sağlıyorlardı.



Resim
Geçen yuzyilda Urfa sehirin ortasinda yer alan Ermeni Katedrali

Resim
Urfa Katedrali içi

Resim
Ermeni Katedrali 1996 ve sonraki dönem

_____________________________________________________________________________________________________

Arduşen (Genc)Bingöl / Ճապաղջուր Kazasi
Arduşen (Genc) Kazası’nın eski yönetim merkezi Fırat’ın batı koluna iki km uzaklıktaki dağlık ve ormanlık bir bölgede kurulmuştu ve 19. yüzyılın sonlarında kazanın idari merkezi olan Genc (Gernik)’in birkaç km kuzeyinde yer alıyordu. 1914 yılında Arduşen’de 240 Ermeni (35 hane). Bu cemaat Surp Boğos Kilisesi’yle 40 öğrencinin eğitim gördüğü bir okula sahipti. Yöredeki Ermeniler tarımla, özellikle ipekböceği ve meyve yetiştiriciğiyle uğraşıyorlardı.

Kazada bulunan 4344 Ermeni’nin yaşadıkları köyler şunlardı:

Parkhu (Perkhi): 80 Ermeni (11 hane) ve bir kilise,
Gıdzu Küğ (Kulaz/Kuzu): 100 Ermeni (20 hane), Surp Taniel Kilisesi,
Boğe (Bor): 42 Ermeni (7 hane) ve bir kilise,
Krengan (Kerikan): 34 Ermeni (3 hane), bir kilise,
Gamara (Kamaran/Gameran): 56 Ermeni (8 hane), bir kilise,
Cabgnud (Çabgnud): 250 Ermeni (24 hane) ve bir kilise,
Kekhmud (Kakhmut): 17 Ermeni (2 hane), bir kilise,
Ali-Piran: 150 Ermeni (13 hane), Surp Asdvadzadzin Kil. 2 manastırın kalıntıları ve bir okul (20 öğr.),
Kilen (Kalan-Jealan): 200 Ermeni (20 hane), bir kilise,
Tokhlan (Tokhlian/Takulan): 150 Ermeni (20 hane), Surp Asdvadzadzin Kilisesi,
Oğnud (Oğnat): 800 Ermeni (74 hane), Surp Kevork Kilisesi ve bir okul (100 öğr.), Çeseg: 30 Ermeni (4 hane),
Kharabe (Kharab): 161 Ermeni (15 hane) bir kilise, Noreg (Nurik): 59 Ermeni (6 hane),
Poklan (Boğlan): 77 Ermeni (8 hane), Surp Sarkis Kilisesi,
Ankag (Enkak): 63 Ermeni (6 hane),
Çolig (Çalig): 590 Ermeni (65 hane), Surp Hagop Kil. ve bir okul (60 öğr.),
Madrak: 453 Ermeni (50 hane), Surp Giragos Kilisesi ve bir okul (40 öğr.), Simsor(ekinyolu): 54 Ermeni ( 6 hane),
Tarbasan: 64 Ermeni (8 hane),
Dek( dik): 145 Ermeni (18 hane), bir kilise,
Parkhand: 529 Ermeni (60 hane), bir kilise ve bir okul (60 öğr.)

Resim
Ardushen Ermenice ismi ,Daraheni Zazaca ve Genç Turkçe'dir, simdiki Bingol bir zamanlar Ardushen kazasina bagliydi.

Resim

Resim
Kiz Kalasi veya yore halki tarafindan "Kuba" olarak bilinen eski kalintilar (Ardushen) Genç, Surekli koyu sinirlari içindedir
Allah'ın sana verdiğinden (O'nun yolunda harcayarak) ahiret yurdunu gözet, ama dünyadan da nasibini unutma! Allah'ın sana ihsan ettiği gibi, sen de (insanlara) iyilik et. Yeryüzünde bozgunculuğu arzulama. Şüphesiz ki Allah, bozguncuları sevmez.(Kasas 77)

yaptığımız tüm yorumlar, ya yasal Kazı Öncesi araştırlamarı Esas alarak, yada bilgilenmek amaçlı araştırmaları Esas alarak, yapmaktayız ... LÜTFEN !!! kaçak kazılardan uzak duralım.

Cevapla

“ERMENİLER HAKKINDA HERŞEY” sayfasına dön